Odprawa posłów greckich | inne lektury | kontakt | reklama | Wersja mobilna
streszczenieopracowaniebohaterowieżycie i twórczość autoratest   
Jesteś w: Ostatni dzwonek -> Lektury -> Odprawa posłów greckich

Geneza i tytuł „Odprawy posłów greckich”

© - artykuł chroniony prawem autorskim autor: Karolina Marlęga

Pełny tytuł jedynego dramatu autorstwa Jana Kochanowskiego brzmi: Odprawa posłów greckich podana na teatrum przed Królem Jego Mością i Królową Jej Mością w Jazdowie nad Warszawą dnia dwunastego stycznia Roku Pańskiego MDLXXVIII na feście u Jego Mości Pana Podkanclerzego Koronnego. Jest bezpośrednio związany z tematyką dzieła, zaczerpniętą z mitów trojańskich, obecnych na kartach utworów Homera, Seneki i tragików greckich. Kochanowski, zafascynowany historią wojny Greków i Trojan, postanowił przeszczepić starożytną opowieść na polski grunt.

Jan Kochanowski w Odprawie posłów greckich rozwinął jeden z początkowych epizodów Mitu o wojnie trojańskiej, opisanej przez Homera w Iliadzie, której początek stanowi tzw. „sąd Parysa”.

Sąd Parysa
Parys, zwany także Aleksandrem, był synem Priama, króla Troi, miasta leżącego na wybrzeżu Azji Mniejszej oraz jego żony Hekabe. Gdy został poproszony przez trzy boginie – Herę, Afrodytę i Atenę o rozstrzygnięcie między nimi sporu o to, która z nich jest najpiękniejsza, nie potrafił podjąć decyzji. Boginie, widząc niezdecydowanie młodzieńca, postanowiły go przekupić. Hera, w zamian za przyznanie tytułu najpiękniejszej, obiecała Parysowi władzę i bogactwo, Atena – mądrość i zwycięstwa w walkach, a Afrodyta - najpiękniejszą kobietę na ziemi – Helenę – za żonę. Parys przystał na ostatnią propozycję. Udał się do Sparty i podstępnie, udając przyjaciela, uprowadził córkę Zeusa i Ledy oraz żonę króla Sparty Menelaosa – piękną Helenę.


Akcja dramatu rozpoczyna się w momencie, gdy do Troi przybywają posłowie greccy: Odyseusz (Ulisses) i Menelaos. Stawiają ultimatum: zwrot porwanej Heleny lub wybuch wojny. Tytułowa „odprawa” w kontekście dramatu nie oznacza odmowy, odprawienia kogoś, lecz załatwienie jakiejś sprawy, rozwiązanie problemu.

Dokładna data powstania dzieła nie jest znana. Być może było ono efektem obserwacji podróży po Europie, zafascynowania grecką spuścizną literacką, bądź humanistycznym, włoskim teatrem. A może stanowiło wyraz stworzenia w Polsce, w miejsce tradycyjnego ludowego czy mieszczańskiego, dworskiego teatru renesansowego? Pytania te pozostaną jednak bez odpowiedzi.


Pierwszy raz utwór został wydany drukiem Szarfenbergera w Warszawie w 1578 roku. Datę jego prapremiery poznajemy z rozbudowanego tytułu. Sztukę wystawiono z okazji uroczystości weselnych Jana Zamojskiego z Krystyną Radziwiłłówną. Na spektaklu byli obecni król Stefan Batory z królową Anną Jagiellonką, dwór i dostojnicy państwowi, senatorowie i posłowie przybyli do miejsca uroczystości - Ujazdowa pod Warszawą.

Jan Zamojski – podkanclerzy koronny – przyczynił się do wystawienia utworu. Tak długo prosił Kochanowskiego o urozmaicenie jego wesela przeżyciem kulturalnym, aż ten zezwolił na wystawienie Odprawy. Sztukę wystawiono wówczas tylko raz, właśnie na ślubie Jana Zamoyskiego. Spotkała się z krytycznymi ocenami z powodu niezgodności tragedii Kochanowskiego z wzorcami antycznymi.


Kulisy przedstawienia nie są znane. Wiadomo, że przygotowano je zaledwie w trzy tygodnie. Wzorem były renesansowe dworskie teatry włoskie, a nad efektem końcowym czuwał Wojciech Oczko – postać znana w ówczesnych kręgach kulturalnych i medycznych, a pomagał mu oczywiście pan młody, który przeznaczył znaczną kwotę na oprawę sceniczną tragedii. Sztukę prawdopodobnie wystawiono w obszernej sali pałacu (ze względu na styczniową aurę), tło tworzyła płyta dekoracyjna przedstawiająca ścianę pałacową. W rolę bohaterów utworu wcielili się dworzanie, przydzielając kwestie Heleny czy Starej Pani młodym chłopcom. Mieli na sobie stroje renesansowe.

Jan Kochanowski nie obejrzał prapremiery sztuki. O przyczynach napisał w liście dedykacyjnym, wymieniając wśród nich między innymi zły stan zdrowia.



On chce TO zrobić,
a Ty nie jesteœ gotowa?

10 zdań, które pomogą Ci
zatrzymać chłopaka przy sobie!

Mój pierwszy raz...

Szybki test:

Utwór został wydany drukiem Szarfenbergera w Warszawie pierwszy raz w roku:
a) 1572
b) 1569
c) 1581
d) 1578
Rozwiązanie

Tytułowa „odprawa” w kontekście dramatu nie oznacza odmowy, odprawienia kogoś, lecz:
a) określoną sumę kontrybucji wojennej
b) żołd dla wojska
c) załatwienie jakiejś sprawy
d) zebranie rady przed wojną
Rozwiązanie

Podczas pierwszego wystawienia „Odprawy posłów greckich” nie było:
a) Jana Zamojskiego
b) Stefana Batorego
c) Jana Kochanowskiego
d) Anny Jagiellonki
Rozwiązanie

Więcej pytań

Zobacz inne artykuły:

StreszczeniaOpracowanie
„Odprawa posłów greckich” - streszczenie szczegółowe
Streszczenie „Odprawy posłów greckich” w pigułce
Geneza i tytuł „Odprawy posłów greckich”
Czas i miejsce akcji „Odprawy posłów greckich”
Problematyka „Odprawy posłów greckich”
„Odprawa posłów greckich” jako dramat moralno-polityczny
Jan Kochanowski - biografia
Problemy XVI-wiecznej Polski ukazane w „Odprawie posłów greckich” - polityczna wymowa utworu
„Odprawa posłów greckich” jako tragedia humanistyczna
„Odprawa posłów greckich” przykładem utworu parenetycznego
Zarys historii Heleny i Parysa (mit tebański)
Cechy dramatu antycznego na przykładzie struktury i kompozycji „Odprawy posłów greckich”
Uniwersalizm treści „Odprawy posłów greckich”
Obraz polskiego społeczeństwa w „Odprawie posłów greckich”
Plan wydarzeń „Odprawy posłów greckich”
Motywy literackie w „Odprawie posłów greckich”
Kalendarium twórczości Jana Kochanowskiego
Cytaty z twórczości Kochanowskiego
Najważniejsze cytaty „Odprawy posłów greckich”
Bibliografia




Bohaterowie
Charakterystyka bohaterów „Odprawy posłów greckich”





Tagi:
• Odprawa posłów greckich Kochanowskiego • opracowanie Odprawy posłów greckich • życiorys Jana Kochanowskiego • Odprawa posłów greckich jako dramat antyczny • Polska w Odprawie posłów greckich • polityka w Odprawie posłów greckich • Krytyka społeczeństwa polskiego w odprawie posłów greckich • Odprawa posłów greckich uniwersalne przesłanie • geneza dramatu Odprawa posłów greckich